| Hiệp định, công ước | Giới thiệu chính | Việc thực thi quốc gia |
| 1. Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã có nguy cơ tuyệt chủng (CITES) | Công ước CITES được 12 quốc gia tham dự cuộc họp tại Washington (Mỹ) ký kết ngày 1/3/1973 và còn gọi là Công ước Washington. Công ước này bao gồm 25 điều khoản đề cập đến các nguyên tắc, biện pháp và nghĩa vụ chung của các thành viên. Công ước có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 1975. Nội dung Công ước CITES quy định các nước thành viên thực hiện các hoạt động cấm hoặc hạn chế buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã có nguy cơ tuyệt chủng được liệt kê trong Phụ lục và đã được thống nhất, thông qua. thông qua cuộc họp của các nước thành viên. | Việt Nam gia nhập CITES năm 1994 và trở thành thành viên thứ 121. Để thực hiện CITES, Chính phủ Việt Nam đã ban hành các Nghị định. Hiện nay, việc thực hiện Công ước được quy định tại Nghị định 06 được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 84. Cơ quan quản lý CITES Việt Nam được đặt tại Bộ NN & PTNT. Quyết định 2249/QD-BNN-TCLN ngày 17/6/2020 của Bộ NN & PTNT chỉ định 04 cơ quan khoa học CITES: bao gồm: (1) Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, lĩnh vực động thực vật; (2) Viện nghiên cứu hải sản: sinh học thủy sản; (3) Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam: lĩnh vực thực vật; (4) Đại học Lâm nghiệp Việt Nam: lĩnh vực thực vật học. |
| 2. Công ước về vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế, đặc biệt là nơi sinh sống của các loài chim nước (Công ước Ramsar) | Công ước Ramsar là công ước quốc tế về bảo tồn, sử dụng hợp lý các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế, đặc biệt là nơi sinh sống của các loài chim nước, được ký ngày 2 tháng 2 năm 1971 tại thành phố Ramsar của Iran và có hiệu lực vào ngày 21 tháng 12 năm 1975, với mục đích ngăn chặn sự xâm lấn ngày càng tăng vào vùng đất ngập nước và sự mất mát của chúng trong khu vực, công nhận các chức năng sinh thái cơ bản của vùng đất ngập nước và các giá trị giải trí, khoa học, văn hóa và kinh tế của chúng. Khu Ramsar là vùng đất ngập nước đủ tiêu chuẩn đáp ứng các tiêu chí lựa chọn vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế được quy định trong Công ước Ramsar. | Việt Nam đã phê chuẩn, trở thành thành viên thứ 50 của Công ước Ramsar kể từ năm 1989 và là nước ban đầu ở Đông Nam Á tham gia Công ước. Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định 109/2003/ND-CP về quản lý đất ngập nước và phát triển bền vững, sau đó được thay thế bằng Nghị định 66/2019/NN-CP. Tính đến nay, Việt Nam có 9 vùng đất ngập nước được công nhận là khu Ramsar thế giới: Vườn quốc gia Xuân Thủy – Nam Định, vùng đất ngập nước Bàu Sấu ở Vườn quốc gia Cát Tiên – Đồng Nai; Hồ Ba Bể – Bắc Kạn; Vườn quốc gia Tràm Chim, huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp; Vườn quốc gia Mũi Cà Mau, huyện Ngọc Hiển, Cà Mau (2013); Vườn quốc gia Côn Đảo (2014); Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen, tỉnh Long An (2015), Vườn quốc gia U Minh Thượng, tỉnh Kiên Giang (2016); Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long – Ninh Bình (2019). |
| 3. Công ước Đa dạng sinh học (CBD) | Công ước là bảo tồn đa dạng sinh học đã được thông qua tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất tổ chức ở Rio de Janeiro năm 1992. Mục tiêu chính của Công ước là bảo tồn đa dạng sinh học; sử dụng bền vững các thành phần của đa dạng sinh học; chia sẻ công bằng và hợp lý lợi ích thu được từ việc sử dụng tài nguyên sinh học. | Việt Nam chính thức gia nhập Công ước vào ngày 16/11/1994. Sau khi gia nhập Công ước, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 845/QD-TTg ngày 22/12/1995 phê duyệt Kế hoạch hành động bảo vệ đa dạng sinh học của Việt Nam. Đây là Kế hoạch hành động ban đầu, mở đầu cho hàng loạt văn bản quan trọng như Luật Đa dạng sinh học năm 2008. |
| 4. Hiệp định về Trung tâm Đa dạng sinh học ASEAN, Hiệp định về Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên thiên nhiên [1] | Mục tiêu là duy trì các quá trình sinh thái thiết yếu và các hệ thống hỗ trợ sự sống, bảo tồn sự đa dạng di truyền và đảm bảo sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên sống. Đối với động vật hoang dã, Chương II của Hiệp định quy định việc bảo tồn các loài và hệ sinh thái thông qua các biện pháp quản lý sâu rộng. Chương II đề cập đến việc sử dụng bền vững các loài (điều 4), các loài có nguy cơ tuyệt chủng và đặc hữu (điều 5), thảm thực vật và rừng và các loài đặc hữu (điều 5). | Việt Nam là thành viên của ASEAN, việc thực hiện Hiệp định này được lồng ghép vào hệ thống pháp luật trong nước, , không có văn bản pháp luật cụ thể riêng cho việc thực hiện Hiệp định này. |
| 5. Hiệp định về Trung tâm Thú y và Bệnh truyền lây từ động vật sang người ASEAN. | Hiệp định thành lập Trung tâm Điều phối ASEAN về Thú y và Bệnh truyền lây từ động vật sang người. Thỏa thuận được ký vào ngày 17 tháng 10 năm 2016.[2] | Việt Nam là thành viên của ASEAN, việc thực hiện Hiệp định này được lồng ghép vào hệ thống pháp luật trong nước, không có văn bản pháp luật cụ thể riêng cho việc thực hiện Hiệp định này. |
| 6. Tuyên bố của Mạng lưới thực thi pháp luật về động vật hoang dã ASEAN (ASEAN-WEN) Tuyên bố của Chiangmai | Tuyên bố Chiangmai của Bộ trưởng ASEAN chịu trách nhiệm về CITES và thực thi pháp luật về buôn bán động vật hoang dã bất hợp pháp, cuộc họp cấp bộ trưởng đặc biệt châu Á về động vật hoang dã bất hợp pháp từ ngày 21 đến 22 tháng 3 năm 2019 Chiang Mai, Thái Lan [3] Nhóm công tác ASEAN về CITES | Mạng lưới thực thi pháp luật về động thực vật hoang dã Việt Nam (Việt Nam – WEN) đã được thành lập. Việt Nam – WEN là mạng lưới thực thi pháp luật về động vật hoang dã quốc gia nhằm tăng cường sự hỗ trợ và hợp tác giữa các cơ quan liên quan của quốc gia, khu vực và quốc tế nhằm ứng phó với tội phạm về động vật hoang dã.[4] |
| 7. Nhiệm vụ khu vực ASEAN | Chiến lược ASEAN về các bệnh mới nổi lạ và các trường hợp khẩn cấp về thú y (2021) tập trung vào (1) Chuẩn bị sẵn sàng cho tình huống khẩn cấp về thú y; (2) Giám sát, đánh giá rủi ro và ứng phó; (3) Phòng thí nghiệm; (4) Bệnh lây từ động vật sang người; (5) Phòng bệnh thông qua chữa trị bệnh cho vật nuôi và động vật; (6) Phân tích rủi ro và truyền thông rủi ro; (7) Sự chuẩn bị, cảnh báo và ứng phó trong khu vực; (8) Phục hồi; (9) Giám sát và đánh giá Chiến lược ASEAN về ngăn chặn lây truyền bệnh từ động vật sang người từ buôn bán động vật hoang dã, Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN về Sáng kiến Một sức khỏe (2023) Cam kết thúc đẩy Một sức khỏe, Kế hoạch hành động chung nhằm triển khai Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN về Sáng kiến Một sức khỏe đang được tiến hành. | Việt Nam là thành viên của ASEAN, việc thực hiện Hiệp định này được lồng ghép vào hệ thống pháp luật trong nước, không có văn bản pháp luật cụ thể nào dành cho việc thực hiện Hiệp định này. |
| 8. Các cam kết khác | Việt Nam đã ký kết các cam kết quốc tế cần được xem xét trong việc cấp phép và quản lý các cơ sở nuôi động vật hoang dã: -Sáng kiến Bảo vệ Hổ Toàn cầu (GTI)/Diễn đàn Hổ Toàn cầu mà Việt Nam tham gia ngày 19 tháng 11 năm 1996 – Tuyên bố Luân Đôn về buôn bán động vật hoang dã bất hợp pháp, trong đó các Chính phủ cam kết áp dụng hoặc sửa đổi các quy định pháp lý để đảm bảo rằng hoạt động buôn bán động vật hoang dã bất hợp pháp được coi là tội phạm nghiêm trọng; Bản ghi nhớ của Hội nghị quốc tế lần thứ 3 về chống buôn bán động vật hoang dã bất hợp pháp năm 2016, Tuyên bố tại Hội nghị Bộ trưởng APEC năm 2014 về việc tiếp tục nỗ lực chống buôn bán động vật hoang dã ở các quốc gia APEC, giảm cung và cầu về động vật hoang dã bị buôn bán bất hợp pháp và thực hiện các bước chống buôn bán động vật hoang dã . – Tuyên bố giữa Việt Nam và Hoa Kỳ về Chương Môi trường của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực đối với 11 quốc gia nêu rõ mỗi quốc gia cam kết thực hiện đầy đủ Công ước CITES và các biện pháp khác để chống lại buôn bán động vật hoang dã và xử lý nghiêm tội phạm buôn bán động vật hoang dã.[5] | |
| iv.7. Các hiệp định hợp tác song phương về động vật hoang dã: | Các thỏa thuận hợp tác song phương giữa Việt Nam với một số nước gồm Lào, Nam Phi, Campuchia, Indonesia, Trung Quốc, Mozambique; Các hiệp định hợp tác song phương giữa Việt Nam với Tanzania, Kenya đang được thảo luận; Tuyên bố hợp tác giữa Việt Nam và Cộng hòa Séc về tăng cường phối hợp chống buôn bán động vật hoang dã trái phép. [6] | |
[1] https://www.ecolex.org/details/treaty/asean-agreement-on-the-conservation-of-nature-and-natural-resources-tre-000820/
[2] https://asean.org/wp-content/uploads/2021/09/Agreement-on-establishment-of-the-ACCAHZ.pdf
[3] https://asean.org/wp-content/uploads/2019/06/Chiang-Mai-Statement-of-ASEAN-Ministers-Responsible-for-CITES.pdf
[4] https://www.ryt9.com/en/prg/99097
[5] Duc Hanh Nguyen, International cooperation and mutual legal assistance in criminal matters in handling with transnational wildlife trafficking crimes in Viet Nam https://doi.org/10.1051/e3sconf /202016411006
[6] Duc Hanh Nguyen, ibid, https://doi.org/10.1051/e3sconf /202016411006